Γιατί τόσος ντόρος για το ιώδιο;

Τι είναι το ιώδιο, που βοηθά, τι μπορεί να προκαλέσει η έλλειψή του αλλά και τι συνέπειες μπορεί να έχει η υπερβολική κατανάλωσή του; Γιατί συνδέθηκε με τη ραδιενέργεια και τι πρέπει να προσέχουμε; Οι ερωτήσεις πολλές, αλλά οι ειδικοί έχουν τις απαντήσεις! Δείτε λοιπόν τι συμβουλεύουν, ενημερωθείτε και μην ενδίδετε στον πανικό και την παραπληροφόρηση!

Εμείς εδώ από το blog του μεγαλύτερου online φαρμακείου Pharm16.gr σας παρέχουμε έγκυρη και έγκαιρη πληροφόρηση, γιατί η γνώση, ειδικά σε θέματα υγείας, είναι πολύτιμη και σωτήρια.         

Tι είναι το ιώδιο;
Το ιώδιο είναι ένα σημαντικό ιχνοστοιχείο που βρίσκεται σε ορισμένα τρόφιμα. Το σώμα χρειάζεται το ιώδιο για την παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών. Αυτές οι ορμόνες ελέγχουν τον μεταβολισμό του σώματος και πολλές άλλες σημαντικές λειτουργίες. Επίσης το σώμα χρειάζεται τις θυρεοειδικές ορμόνες για τη σωστή ανάπτυξη των οστών και του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της βρεφικής ηλικίας. Το ιώδιο έχει επίσης ισχυρή βακτηριοκτόνο δράση. Εμφανίζει δραστικότητα έναντι μυκήτων, ιών, πρωτόζωων, κύστεων και σπόρων, ενώ χρησιμοποιείται ως αντισηπτικό και απολυμαντικό

Πόσο ιώδιο χρειαζόμαστε;
Η ποσότητα ιωδίου που χρειαζόμαστε καθημερινά εξαρτάται από την ηλικία μας. Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ιωδίου από την ηλικία των 14 ετών και για τους ενήλικες άντρες και γυναίκες είναι 150 μικρογραμμάρια (mcg) [πίνακας1]Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, είναι 220 mcg και αυξάνεται στα 290 mcg την περίοδο του θηλασμού.

Πίνακας 1: Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη (RDA) σε Ιώδιο

ΗΛΙΚΙΑ                     ΑΝΤΡΕΣ      ΓΥΝΑΙΚΕΣ    Εγκυμοσύνη   Θηλασμός

*Επαρκής πρόσληψη
Πηγή: ΝΙΗ Νational Institutes of Health

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τα παιδιά (UNICEF) και το Διεθνές Συμβούλιο για τον Έλεγχο των Διαταραχών Ανεπάρκειας Ιωδίου (ICCIDD) συνιστούν ελαφρώς υψηλότερη πρόσληψη ιωδίου για τις έγκυες γυναίκες σε 250 mcg την ημέρα.

Ποιες τροφές έχουν ιώδιο;
Το ιώδιο βρίσκεται σε τρόφιμα και προστίθεται επίσης στο αλάτι που φέρει την ένδειξη «ιωδιούχο». Υπάρχουν αρκετά τρόφιμα που μπορούν να μας βοηθήσουν να καλύψουμε τις ημερήσιες ανάγκες μας σε ιώδιο και σ’ αυτά συμπεριλαμβάνονται:
 Ψάρια (όπως μπακαλιάρος και τόνος), φύκια (wakame, nori), σολομός, μύδια, γαρίδες, αστακός και άλλα θαλασσινά, τα οποία είναι γενικά πλούσια σε ιώδιο.
 Γαλακτοκομικά προϊόντα (όπως γάλα, γιαούρτι και τυρί, ειδικά το τσένταρ), στήθος γαλοπούλας,  αβγά, λαχανικά (αγκινάρα, πατάτες, όσπρια, φασόλια, μπρόκολα, κουνουπίδι κ.ά. ανάλογα με την περιοχή και την περιεκτικότητα του εδάφους που καλλιεργούνται σε ιώδιο), φρούτα (όπως φράουλα, κράνμπερι, σύκο, μήλο, ακτινίδιο, βερίκοκα κ.ά.)
 Ιωδιούχο αλάτι (ιώδιο που προστίθεται στο επιτραπέζιο αλάτι και αναγράφει τη σχετική ένδειξη στη διατροφική του επισήμανση-ετικέτα)

Τι μπορεί να προκαλέσει η ανεπάρκεια ιωδίου; 
Η σοβαρή ανεπάρκεια ιωδίου έχει πολλαπλές και δυσμενείς επιπτώσεις στη νευρολογική ανάπτυξη. Κάποιες από πιο συνηθισμένες διαταραχές που μπορεί να επηρεάσουν τον οργανισμό εξαιτίας ενδεχόμενης ανεπάρκειας ιωδίου είναι η βρογχοκήλη (χαρακτηριστικό της είναι το  πρήξιμο στο λαιμό, καθώς ο θυρεοειδής αδένας διογκώνεται) και ο κρετινισμός  στα βρέφη, που οφείλεται στη σοβαρή ανεπάρκεια ιωδίου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
                           
Κίνδυνοι για την υγεία και από το υπερβολικό ιώδιο
Η υψηλή πρόσληψη ιωδίου μπορεί να προκαλέσει κάποια από τα συμπτώματα που αποδίδονται και στην ανεπάρκεια ιωδίου - συμπεριλαμβανομένης της βρογχοκήλης, των αυξημένων επιπέδων TSH και του υποθυρεοειδισμού - επειδή η περίσσεια ιωδίου σε ευαίσθητα άτομα αναστέλλει τη σύνθεση θυρεοειδικών ορμονών και ως εκ τούτου αυξάνει τη διέγερση της TSH, η οποία μπορεί να προκαλέσει βρογχοκήλη. Επίσης ο υπερθυρεοειδισμό μπορεί επίσης να προκληθεί και από την υψηλή πρόσληψη ιωδίου, συμπεριλαμβανομένης και της χορήγησης ιωδίου για τη θεραπεία τυχόν ανεπάρκειάς του. Μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι η υπερβολική πρόσληψη ιωδίου μπορεί να προκαλέσει θυρεοειδίτιδα και καρκίνο του θυρεοειδούς.

Ποιοι έχουν αυξημένες ανάγκες σε ιώδιο;
Σύμφωνα με τους ειδικούς αυξημένες ανάγκες σε ιώδιο έχουν μεταξύ άλλων οι έγκυες γυναίκες, τα άτομα που ακολουθούν αυστηρώς χορτοφαγική διατροφή ή τρώνε έως καθόλου γαλακτοκομικά προϊόντα, θαλασσινά και αυγά καθώς και τα άτομα που δεν χρησιμοποιούν καθόλου το ιωδιούχο αλάτι. Επίσης αυξημένο κίνδυνο ανεπάρκειας ιωδίου διατρέχουν τα άτομα που ζουν σε περιοχές όπου τα εδάφη τους έχουν έλλειψη ιωδίου, οπότε και οι καλλιέργειες που παράγουν έχουν χαμηλά επίπεδα του συγκεκριμένου μετάλλου.  

Να πάρω συμπλήρωμα διατροφής;
Οι κατευθυντήριες οδηγίες των ειδικών είναι γενικά οι διατροφικές μας ανάγκες να καλύπτονται κυρίως μέσω των τροφίμων. Σε περιπτώσεις, όπου δεν είναι δυνατόν να καλυφθούν οι ανάγκες για ένα ή περισσότερα θρεπτικά συστατικά μέσω της συνήθους διατροφής (π.χ. σε συγκεκριμένα στάδια της ζωής, όπως η εγκυμοσύνη), τότε τα συμπληρώματα διατροφής είναι χρήσιμα. Καλύπτοντας τα τυχόν θρεπτικά κενά της διατροφής, από τη μια μεριά μειώνουμε την πιθανότατα να δημιουργηθούν δυσλειτουργίες στον οργανισμό εξαιτίας των ελλείψεων και από την άλλη τον ενισχύουμε ώστε να ανταποκρίνεται και να αποδίδει καλύτερα σε διάφορες καταστάσεις της καθημερινότητας. Τα συμπληρώματα διατροφής λοιπόν αποτελούν μια αξιόπιστη λύση, για να μη στερείτε τον οργανισμό σας από πολύτιμες θρεπτικές ουσίες, δεν υποκαθιστούν τα τρόφιμα αλλά συμπληρώνουν με χρήσιμες ουσίες την καθημερινή διατροφή. Ωστόσο θα πρέπει να επιλέγετε τυποποιημένα προϊόντα γνωστών και αξιόπιστων εταιρειών, που έχουν γνωστοποιηθεί στον ΕΟΦ και έχουν αριθμό γνωστοποίησης (μοναδικός για κάθε συμπλήρωμα διατροφής). Και φυσικά εξυπακούεται ότι τα συμπληρώματα διατροφής που διατίθενται στα φαρμακεία πληρούν αυτές τις προδιαγραφές. Εξίσου σημαντικό με τη σωστή επιλογή είναι η ορθή χρήση τους. Θα πρέπει λοιπόν  να συμβουλεύεστε γιατρό, φαρμακοποιό ή διαιτολόγο προκειμένου να ενημερωθείτε για την ορθολογική χρήση των συμπληρωμάτων διατροφής σύμφωνα με τις προσωπικές σας ανάγκες. Επίσης εάν είστε έγκυος, θηλάζετε, βρίσκεστε υπό φαρμακευτική αγωγή ή έχετε κάποια πάθηση συμβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν από τη λήψη τους.

Ποια είδη συμπληρωμάτων διατροφής ιωδίου είναι διαθέσιμα;
Το ιώδιο συμπεριλαμβάνεται σε συμπληρώματα διατροφής, συνήθως με τη μορφή ιωδιούχου καλίου ή ιωδιούχου νατρίου. Επίσης πολλά πολυβιταμινούχα συμπληρώματα ή συμπληρώματα μετάλλων περιέχουν ιώδιο, συχνά σε δόσεις των 150mcg. Το ίδιο και ορισμένα συμπληρώματα διατροφής με φύκια που περιέχουν ιώδιο, τα οποία συνεισφέρουν στην αποτοξίνωση του οργανισμού όπως:

·  Φύκη kelp: Αποτελούν φυσική πηγή βιταμινών κυρίως του συμπλέγματος Β (Β1, Β2, Β6, Β12), μετάλλων, αμινοξέων και ιχνοστοιχείων (πρόκειται για φύκια με μεγάλη περιεκτικότητα σε ιώδιο, χαλκό, χρώμιο, ψευδάργυρο, σελήνιο, σίδηρο). Είναι χρήσιμα στους χορτοφάγους και σε όσους αποφεύγουν το αλάτι.
·  Spirulina: Αποτελεί μια πολύ καλή πηγή ιωδίου & πρωτεϊνών.
·  Chlorella: Μελέτες δείχνουν ότι είναι μια υπερτροφή αποτοξίνωσης από βαρέα μέταλλα και ραδιενεργό ακτινοβολία, με μεγάλη περιεκτικότητα σε χλωροφύλλη και καροτενοειδή¹
·  Selenium: O θυρεοειδής (όργανο – στόχος για την ραδιενεργό ακτινοβολία), περιέχει την μεγαλύτερη ποσότητα σεληνίου, τόσο για τις αντιοξειδωτικές – προστατευτικές ιδιότητές του όσο και για τις ρυθμιστικές².
·  Βητα – Γλυκάνες: Έχουν μελετηθεί ευρέως για τις ιδιότητές τους και υπάρχει ενδιαφέρον για πιθανή χρησιμότητα της βήτα-γλυκάνης ως ραδιοπροστατευτικού φαρμάκου για χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία και πυρηνικά επείγοντα περιστατικά, μέσα από πολύπλευρους μηχανισμούς δράσης που διαθέτουν (ανοσοενισχυτικά, αντιοξειδωτικά)³
Τι να προσέξετε: Μελετάτε προσεκτικά τις διατροφικές πληροφορίες κάθε προϊόντος, όπως π.χ. την προέλευση και την περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και νάτριο. Φύκια πλούσια σε ιώδιο και νάτριο δεν ενδείκνυνται για άτομα με προβλήματα θυρεοειδούς ή υψηλή αρτηριακή πίεση.

Το ιώδιο αλληλεπιδρά με άλλα φάρμακα ή με συμπληρώματα διατροφής;
ΝΑΙ, τα συμπληρώματα ιωδίου μπορεί να αλληλεπιδράσουν ή να επηρεάσουν τη δράση συγκεκριμένων φαρμάκων που τυχόν λαμβάνετε. Για παράδειγμα :
Τα συμπληρώματα ιωδίου μπορεί να αλληλεπιδράσουν με αντιθυρεοειδικά φάρμακα, που χορηγούνται για τη θεραπεία του υπερθυρεοειδισμού.  Η λήψη υψηλών δόσεων ιωδίου μαζί με αντιθυρεοειδική φαρμακευτική αγωγή μπορεί να έχει αθροιστική δράση και να προκαλέσει υποθυρεοειδισμό.  
Η λήψη ιωδιούχου καλίου μαζί με φάρμακα που χορηγούνται για τη θεραπεία της  υψηλής αρτηριακής πίεσης, γνωστά ως αναστολείς ACE, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπερκαλιαιμίας (αυξημένα επίπεδα καλίου στο αίμα)
Η ποσότητα του καλίου στο αίμα μπορεί επίσης να αυξηθεί σημαντικά σε περίπτωση που κάποιος λαμβάνει ιωδιούχο κάλιο με καλιοσυντηρητικά διουρητικαδιουρητικά
Ενημερώστε τον γιατρό, τον φαρμακοποιό σας ή και άλλους ειδικούς της υγείας για συμπληρώματα διατροφής και συνταγογραφούμενα ή μη συνταγογραφούμενα φάρμακα που τυχόν λαμβάνετε. Αυτοί και μόνον αυτοί μπορούν να σας πουν με ασφάλεια εάν τα συγκεκριμένα τα συμπληρώματα διατροφής μπορεί ή όχι να αλληλεπιδράσουν με τα φάρμακά σας. Οι ειδικοί μπορούν επίσης να σας εξηγήσουν εάν τα φάρμακα που λαμβάνετε μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα σας απορροφά ή χρησιμοποιεί ιώδιο ή άλλα θρεπτικά συστατικά.

Μην ενδίδετε στον πανικό!
Με αφορμή λοιπόν τον ντόρο που δημιουργήθηκε τελευταία σχετικά με τη σκευασμάτων ιωδίου για την προφύλαξη από την ραδιενέργεια, ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος μέσα από την ανακοίνωσή του είναι σαφής και βάζει τέλος στην παραφιλολογία τονίζοντας ότι στην Ελλάδα δεν κυκλοφορούν χάπια ιωδίου για προστασία από τη ραδιενέργεια. Συγκεκριμένα, σε ανακοίνωσή του, ο ΠΦΣ ενημερώνει ότι: «δεν κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά σκευάσματα με αυτήν την ένδειξη. Τα σκευάσματα ιωδίου που κυκλοφορούν στην Ελλάδα ως συμπληρώματα διατροφής έχουν χαμηλότερη περιεκτικότητα σε ιώδιο, έως και 500 φορές μικρότερη, από τις δόσεις εκείνες τις οποίες αναφέρει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ότι πρέπει να χορηγηθούν σε περίπτωση ραδιενεργού ατυχήματος και ως εκ τούτου είναι ακατάλληλα για τη σχετική ένδειξη. Στην περίπτωση τέτοιου συμβάντος, αρμόδιες είναι οι εθνικές αρχές υγείας κάθε χώρας για να αποφασίσουν αν θα πρέπει να χορηγήσουν σκευάσματα ιωδίου καθώς και για τις ακριβείς δόσεις ανά ηλικιακή ομάδα, όπως και για την έναρξη και τη διάρκεια της προληπτικής αγωγής», καταλήγει ο ΠΦΣ.
Πέραν των ειδικών της υγείας και οι αξιωματούχοι επίσης προειδοποιούν ότι  το ιώδιο δεν είναι απαραίτητο στην τρέχουσα κατάσταση και δεν θα βοηθήσει σε περίπτωση πυρηνικού πολέμου. Μάλιστα η Ντάνα Ντράμποβα επικεφαλής του κρατικού γραφείου πυρηνικής ασφάλειας της Τσεχίας έγραψε στο Twitter: «Ρωτάτε πολλά για τα δισκία ιωδίου ως ακτινοπροστασία, όταν όμως (Θεός φυλάξοι) χρησιμοποιούνται πυρηνικά όπλα, είναι άχρηστα».

 Πηγές:
* Πανελλήνιος Φαρμακευτικος Σύλλογος 
* ΝΙΗ National Institutes of Health (office of Dietary Supplements) 
* ΝΙΗ National Institutes of Health -ενημερωτικά δελτία 

¹ "Evaluation of Radioprotective Action of a Mutant (E-25) Form of Chlorella vulgaris in Mice’’ 
² "Radioprotection by metals: selenium’’ 
³ "The biological activity of beta-glucans-Rondanelli M, Opizzi A, Monteferrario F.Europe PMC’’

* Οι αναφερόμενες πληροφορίες στοχεύουν αποκλειστικά στην ενημέρωση σας και δεν αποτελούν προτάσεις για πρόληψη ή θεραπεία νοσηρών καταστάσεων χωρίς την έγκριση του γιατρού, ούτε υποκαθιστούν τις συμβουλές ή την αγωγή που αυτός θα υποδείξει. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν υποκαθιστούν την ισορροπημένη διατροφή. Ενημερωθείτε από κάποιον ειδικό υγείας ιατρό ή φαρμακοποιό για την ορθολογική χρήση τους. Εάν είστε έγκυος, θηλάζετε, βρίσκεστε υπό φαρμακευτική αγωγή ή έχετε κάποια πάθηση συμβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν από τη λήψη τους.