Το άγχος, η κούραση και η κακή διάθεση δεν είναι πάντα θέμα ψυχολογίας, συχνά είναι θέμα
διατροφής. Ο κλάδος της ψυχοδιατροφής μελετά ακριβώς αυτή τη σχέση: πώς αυτό που τρώμε επηρεάζει τη
ψυχική μας υγεία, τη συγκέντρωση και τη διαχείριση του στρες. Σε αυτό το άρθρο θα μάθεις ποιες διατροφικές επιλογές υποστηρίζουν τον εγκέφαλό σου, τι δείχνουν οι έρευνες για φυτικά προσαρμογόνα όπως η
ροδιόλα και η ασβαγκάντα, και πότε αξίζει να απευθυνθείς σε εξειδικευμένο διαιτολόγο.
Τι είναι η ψυχοδιατροφή και γιατί μας αφορά;
Συχνά δίνουμε όλη μας την προσοχή στις θερμίδες και αγνοούμε κάτι εξίσου σημαντικό: τη
θρέψη. Η θρέψη που μπορούμε να πάρουμε από τις ίδιες θερμίδες καθορίζει όχι μόνο το σωματικό μας βάρος αλλά και τη ψυχική μας υγεία και ευεξία. Η ψυχοδιατροφή είναι ένας κλάδος της διατροφικής επιστήμης που μελετά πώς οι διατροφικές μας συνήθειες και τα θρεπτικά συστατικά που λαμβάνουμε (ή όχι) από την τροφή μπορούν να επηρεάσουν
την ψυχική μας υγεία και ευεξία.Από τις ίδιες θερμίδες μπορούμε να πάρουμε πολύ διαφορετική θρέψη και αυτό καθορίζει όχι μόνο το σωματικό μας βάρος αλλά και τη διάθεση, τη συγκέντρωση και την αντοχή μας στο στρες.
Ποια διατροφή βελτιώνει τη διάθεση και την ψυχική υγεία;
Ένα διατροφικό μοτίβο υψηλό σε
αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτικά συστατικά - όπως η
παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή- εγγυάται βέλτιστη πνευματική λειτουργία και θρέψη του εγκεφάλου. Επιπλέον, ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ατόμου, υπάρχουν και επιπλέον βότανα που, κατά περίπτωση εξετάζονται και μπορούν να βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση στη διαχείριση του στρες και τη βελτίωση της διάθεσης.
Ροδιόλα: Το φυτικό προσαρμογόνο για στρες και κόπωση
Τι είναι η ροδιόλα και πώς δρα;
Η
ροδιόλα (Rhodiola rosea) είναι ένα από τα φυτικά προσαρμογόνα (adaptogen) που χρησιμοποιείται παραδοσιακά στη Σκανδιναβία και τη Ρωσία για αύξηση της αντοχής στο στρες, της ενέργειας και της γνωστικής απόδοσης. Τα κύρια δραστικά συστατικά της δρουν στους βασικούς νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου μας (σεροτονίνη, ντοπαμίνη, νοραδρεναλίνη) και ρυθμίζουν την απόκριση του οργανισμού στο στρες.
Τι οφέλη έχει η ροδιόλα;
Οι κυριότερες δράσεις που έχουν τεκμηριωθεί κλινικά είναι:
· Η ρύθμιση του άξονα Υποθαλάμου – Υπόφυσης – Επινεφριδίων
HPA (hypothalamic–pituitary–adrenal)· Η πιθανή μείωση της υψηλής κορτιζόλης
·
Η βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας εφοσον ενισχύει την προσοχή, τη συγκέντρωση και τη μνήμη
·
Η μείωση της νοητικής αλλά και σωματικής κόπωσης και
·
Η πιθανή αντικαταθλιπτική δράση μέσω ρύθμισης των μονοαμινών (νευροδιαβιβαστές) με πολύ καλά αποτελέσματα όταν συγκρίνεται με άλλα κοινά αντικαταθλιπτικά φάρμακα.
Ασφάλεια και ανεπιθύμητες ενέργειες
Η ροδιόλα γενικά θεωρείται
ασφαλές για βραχυχρόνια χρήση αλλά δε παύει να έχει ανεπιθύμητες ενέργειες που θα πρέπει να αξιολογηθούν από τον εξειδικευμένο διατροφολόγο-διαιτολόγο σου πριν την ξεκινήσεις. Επιπλέον, πιθανόν να υπάρχουν αλληλεπιδράσεις με αντικαταθλιπτικά φάρμακα ή φάρμακα που μεταβολίζονται από το κυτόχρωμα CYP2C9 (όπως αντιπηκτικά, αντιδιαβητικά, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, αντιεπιληπτικά, αντιυπερτασικά κα) και θα πρέπει να λαμβάνεται εκτενές ιστορικό πριν ξεκινήσει το άτομο τη λήψη της ροδιόλας. Οι πιο πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες που έχουν καταγραφεί περιλαμβάνουν:
- · νευρικότητα
- · αϋπνία
- · ζάλη
- · ξηροστομία
Ασβαγκάντα: Το αγιουρβεδικό βότανο για άγχος και στρες
Τι είναι η ασβαγκάντα και πώς δρα;
Η
ασβαγκάντα (Ashwagandha) είναι ένα εξίσου καλά μελετημένο προσαρμογόνο φυτό και βασικό συστατικό της αγιουρβεδικής ιατρικής. Δρα με παρόμοιο μηχανισμό με τη ροδιόλα — κυρίως μέσω ρύθμισης του άξονα HPA και μείωσης της κορτιζόλης.
Οι κλινικές μελέτες καταγράφουν αντιστρεσογόνο, αντιφλεγμονώδη, ανοσορρυθμιστική και πιθανή νευροπροστατευτική δράση. Ο κύριος μηχανισμός ομοίως σχετίζεται με τη
ρύθμιση του άξονα HPA και τη μείωση της κορτιζόλης.
Μπορώ να παίρνω ροδιόλα και ασβαγκάντα μαζί;
Προσοχή στη ταυτόχρονη χρήση των δύο βοτάνων. Έχουν καταγραφεί αλληλεπιδράσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε υπερβολική διέγερση σε υψηλές δόσεις, πιθανή ενζυμική επίδραση στο κυτόχρωμα CYP450, καθώς και ενίσχυση της δράσης αγχολυτικών ή αντικαταθλιπτικών φαρμάκων
. Για τον λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να γίνεται λεπτομερές ιστορικό χρήσης φαρμάκων πριν από τη χορήγησή τους.
Πότε πρέπει να απευθυνθώ σε διαιτολόγο για το στρες και τη διάθεσή μου;
Πριν λοιπόν αναζητήσεις αγχολυτικά φάρμακα για να σε βοηθήσουν στη διαχείριση του στρες ή/και του ύπνου σου, αναζήτησε εξειδικευμένο διατροφολόγο-διαιτολόγο που θα σε βοηθήσει να βελτιώσεις τη διατροφή σου εμπλουτίζοντας τη με τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεσαι περισσότερο.
Δρ. Βαλεντίνη Κωνσταντινίδου RDN, MSc, PhD
Διατροφολόγος – Διαιτολόγος
Επιστημονική Συνεργάτιδα Χαροκοπείου Πανεπιστημίου
[email protected]
https://www.dnanutricoach.com
Σχετική βιβλιογραφία:
* Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά ιατρική ή διατροφολογική συμβουλή. Απευθυνθείτε σε εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας για εξατομικευμένη καθοδήγηση.
